Menu

Begin Verenigingen Plattegrond Historie Klein leed Stg. Kerk Leons Tjerke Húns

 

 

 

Historie IJsvereniging en Murdhoun

 Ter inleiding

Als toenmalig secretaris van dorpsbelang moet je af en toe aandacht besteden aan de chaos in het archiefmateriaal en er wat orde in aanbrengen, zodat het voor bestuursleden in de toekomst makkelijker wordt iets uit het verleden terug te vinden.
Nu de dorpen Huins en Lions een eigen website hebben, heeft Dorpsbelang de mogelijkheid iets uit dat archief op het web te publiceren.



Naar aanleiding van het 100 jarig bestaan van de kaatsvereniging is een boek gemaakt waarin een groot deel van de geschiedenis van Huins en Lions is beschreven. Het hieronder opgenomen “stukje geschiedenis” geschreven door Andries Wielinga is recent ontdekt en niet als bron gebruikt voor het boek Húns en Leons yn fûgelflecht. Dit verhaal is een mooie aanvulling op wat in het boek is beschreven over de inwoners van de beide dorpen.
A. Wielinga heeft een beschrijving gegeven van alle toenmalige leden van de ijsclub vanaf 1875 tot en met 1956.
Het is integraal overgetypt zonder correctie van eventuele fouten.
J.W. Thiecke

Een stukje Geschiedenis vastgelegd en ontleend aan oude bronnen door Andries Wielinga. Voorzitter der IJsclub Huins-Lyons in de jaren 1954-1957
te Huins-48.

Medeoprichter der IJsvereniging was de Schoolmeester Pieter Schaafsma afkomstig en geboren in Lekkum, welke een vijftal jaren de Huinzer en Lyonser jeugd heeft opgevoed en les gegeven, eerst nog in de Oude School bij de kosterswoning te Huins.
Later is meester P. Schaafsma als Hoofd der School tot aan zijn pensioengerechtigde leeftijd verbonden geweest aan de O.L.Sch. te Weidum.
P. Schaafsma was de 1ste Voorzitter. De eerste Penningmeester was E v/d Meulen welke boerde op de plaats waar nu Rienk Sipkes Koopmans woont. Deze plaats was toen veel groter. Deze E. v/d M. was de 1ste Penningmeester. Van hem is bekend dat hij 3 vrouwen heeft gehad en hier 16 kinderen bij gewon.
Simon Fopma was afkomstig van Hijlaard en moet gewoont hebben op de Kerkeplaats te Huins. Volgens onderzoek betreft dit de vader van Rutger Fopma die nu als arbeider te Oosterlittens woonachtig is en reeds ruim 75 jaar.
Joh. Hannema wonende op de boerderij waar nu Jelle Anema boert is jaren lang Kerkvoogd geweest, heeft later in de achterste helft van ’t huis van Reinder Reinsma gewoont, nog later in een woning van ’t boerderijtje waar nu Jan R. Reinsma boert en schapenhandel bedrijft. Joh.H. was ’n oom van Jan Sj. Hannema.
Haaije Tj. de Vries was schapenhandelaar, later koetsier bij dokter Dijksterhuis, die ’n broer was van de Huinzer Predikant. Hij is nadien weer in Huins komen wonen en heeft toen ook in de achterste woning achter R.H. Reinsma gewoont. Naar ’t heet was ’t voorheen ’t meestershuis.
Jan Rommerts Palstra was boer te Lyons op ’t stee waar nu Rutger Oostra boert a/d weg naar Baard op de hoek. Zijn dochter was getrouwd aan Klaas Hettema welke later samen in hun laatste levensjaren de Ned. Herv. Pastorie te Huins bewoonden en er ook overleden zijn.
J. Wenselaar was timmerbaas te Huins, heeft lange jaren het dorpsverenigingsleven gedient.
O. Weissenbach was onderbaas op de Pannenfabriek van J. v. Loon a/d Bolswarder vaart en baanmeester der IJsclub jaren lang.
H. Hofstra boerde op de nu in verval zijnde z.g.n. Elske plaats nu aangekocht door Jan Sjoerd de Jong van Oosterlittens.
D. Goeman was predikant toen te Huins & Lyons.
Pier Piekema was herbergier te Baard en ijsclublid te Huins.
J. v. Loon die Leeuwarden als woonplaats had heeft naast ’t beheer v/d Panfabriek anders ook nog zeer veel voor Huins-Lyons gedaan.
Gjalt v/d Hem, Mennoniet en stevige steun en Voorzitter der Vermaning te Baard, boer op de plaats te Lyons achter de Ned. Herv. Kerk, later tevens huurder v/d plaats nu bewoond door Rutger Oostra is ook jaren Bestuurslid der IJsclub geweest. Zijn zoon Tjerk beboerde later de plaats en de zoon Tjeerd die a/d weg naar Baard op de hoek. Eerstgenoemde boerderij is voor ‘n 20 tal jaren afgebrand en toen er ’n nieuwe op ’t oude stee verrezen was is de boel publiek verkocht. Nu hebben verschillende mensen er een gedeelte van in gebruik en de Weduwe van Hein Haytes Schukken bewoont de nieuwe boerderij en gebruikt er zoo’n 13 HA. land bij. Haar man is in de bezettingstijd weggevoerd en zal door den Duitsers wel afgemaakt zijn.
Na de brand bleek Tj. v/d Hem straatarm te zijn en heeft Lyons metterwoon geruild voor Jellum.. Ook Tjeerd v/d Hem is later van Lyons overtrokken naar Spannum en is kortgeleden te Winsum(fr.) overleden. Enige weken terug is hij te Lyons ter aarde besteld na 84 levensjaren.
H. Blom is verver te Huins geweest.
Klaas Koldijk was boer te Lyons. De boerderij was een van ’t kop-hals-romp type en stond met de vooreind Noord dicht tegen ’t huis aan nu bewoont door Joh. v/d Werff, de vroegere fietsenmaker en fabrieksarbeider te Lyons. Deze Koldijk was geen bloedverwant van de staag Koldijken welke in latere jaren te Huins woonden.
De Kl. Koldijk die een der eerste leden der IJsclub was hield er drie hazenwindhonden op na en men beweert wel dat de Lyonsers daaraan de scheldnaam: Ljuenser wynhounen te danken hebben.
De nu later gebouwde boerderij is opgetrokken op ’t achtererf van ’t oude stee van K. Koldijk en ’t stee is afgegraven daar er vele steken beste terpgrond aan waren.
De familie Feye Willem Terpstra is nu eigenaar en Willem Feyes Terpstra boert er met Janny Jans Arendz.
Na Kl. Koldijk is ’t oude stee nog bewoond door ’n hereboer Wiarda genaamd welke ook die hazewindhonden had voor zijn genoegen.
Frans Kuipers woonde ook te Lyons en wel op de klinterij behorend aan de Ned. Herv. Kerk te Lyons, later hebben er circa 30 jaar gewoont Lubbert de Groot en Tietje Sijtsma; nog later Jurjen Zijlstra afkomstig van Jellum.
Deze Frans Kuipers had ’n zoon Gerben en ’n kleindochter Sietsche. Gerben is later fietsenmaker te Huins geweest en Sietsche woont nu in ‘sVaders huis waar ze met haar man Jan Posthumus na haar Vaders overlijden is ingetrokken.
Jan Posthumus was jarenlang lid v/d Ned. Herv. Kerkeraad en is voor Lyons ook enige jaren Kerkvoogd geweest.
Van Goïnga was arts te Baard maar ook lid van de IJsclub te Huins.
H. v/d Meer was kastelein en bakker in de dorpsherberg te Huins. Hij was door zijn zuster die de moeder was van de nu 83-jarige Harke v/d Plaats een Oom van Harke. Deze H. v/d Meer hield er ook nog ’n complete binnenvisserij op na en beviste o.m. nog de Hesenser en Lyonser meer wat nu al 100 jaar ingepoldert is.
Harke v/d Plaats is hier te Huins met zijn Ouders vanuit de Bayum en contreien ingekomen als jongetje van nog geen half jaar oud en ze bewoonden toen ,,de Weerhaan” ’n oude boerderij vlak tegen Rewert aan, nu bewoont door ’n Reinsma welke van Achlum naar hier kwam. Voor dezen bewoonde Marten v/d Veen ettelijke jaren de Weerhaan. Marten was uit de Wouden afkomstig. Hun dochter Trijntje woont nog in de buren te Huins, maar is meestal bij haar Zoon in Zweden.
Filippus Nicolaï en Klaske zijn vrouw. Filippus was ’n bijzonder dorpstype, arbeider, terpafgraver, bode en vechter. Vroeger dagen met Nieuwjaar was ’t toen gewoonte eerst de Kerk te bezoeken. Men deed dat vaak met ’t pistool geladen in de zak. ’t Gebeurde toen Filippus zijn pistool uit de zak haalde dat de haan haakte, ’t schietwapen afging en Filippus zijn eigen vingers raakte.
Als terpgraver heeft hij te Lyons nog al enige waardevolle oudheden in de grond gevonden welke nu in het bezit zijn van O. Nicolaï te Baard; en ’n enkele in ’t Fries Museum te L.
Lieuwe de Jong was boer te Huins van Rechtzinnige richting, hij boerde op de boerderij waar eens oude Ruurd Adams de Boer woonde welke stee nu is bebouwd met drie nieuwe huizen die resp. bewoond worden door Durk Keimpe Koldijk, Cornelis Hoitsma, de vroegere molenaar van de Huinzer Poldermolen en van de Wed. van Wobke Bosch welke boer te Huins is geweest maar op ruim 40 jarige leeftijd is overleden nalaten zijn Weduwe Ida Nieuwland indertijd van Tzummarum en drie zoons: Seye, Pieter en Jitze. Jitze is nu boer op vader en moeders stee waar heel vroeger Ynte de Jong boerde die later naar Mantgum ging. Deze Ynte de Jong was de schoonvader van Lolke Salverda ook een werkzaam lid onzer IJsclub, nu ook al 76 jaar oud.
Riemer v/d Meulen is de stichter van de boerderij waar nu Jan J. Olivier Sr. woont.
Deze J.O. is reeds jaren lang diaken der N. H. K. te Huins en Kerkvoogd van Lyons; wonende te Huins.
W. Anema die ook lid was woonde te Baard op de boerderij waar nu Douwe Sijbrens Miedema boert, toen was ‘t ’n stelphuizinge. O. en P. Sierdsma waren wonende in de herberg te Baard op de hoek nu verbouwd tot woonhuis en carage voor de facaliënauto.
B. Hooymei was hier ook lid en Wagenmaker te Baard op ’t stee waar nu ’n nieuw huis staat dat bewoont word door P. Joh. v/d Werff afkomstig van Lyons en Zuivelarbeider te O.littens in de K. N. M. fabriek.
P. Siersma heeft ook gewoond op de boerderij van Jitse Bosch.
Jan Geertsma de Vader van Gerben vermoed ik is kastelein te Baard bij de brug geweest, was tevens postloper, ook lid te Huins.
J. Joustra timmerman te Baard, vader van Age Joustra. Zijn kleinzoon Douwe heeft later nog te Huins als onderwijzer voor de schoolklas gestaan.
Hendrik Meinsma was verver te Baard en hier van ouds vandaan. Zijn Vader is boer geweest te Lyons. Jan Meinsma, ’n verver van baas Hendrik ligt op de Hof te Lyons begraven. Van de Meinsma’s is nu ‘t 4e geslacht reeds verver te Baard.
U. Noordenbos was smid te Baard en ook IJsclublid te Huins.
Joh. de Vries was boer te Baard op Faldens waar nu Jetze Jans Hettema woont, ’n kleinzoon van de beschrevene. Klaas Hettema en Trijntje Jans Palstra, ook oud Lyonser dus.
Ha. de Vries was koopman en woonde op de Weerhaan en P. Lanting was veerschipper nog voor IJsbrand Walstra die ’t later waarnam en woonde in ’t pand waar Sj. Jans Hannema nu zijn boerderij heeft. De vaart liep toen om ’t huis heen waar ’t veerschip gemeerd lag.
Harm Kuipers was terpgraver, ook groef die mee de terp op Wammert af te O. littens. Gelf Bontekoe was boer op Rewert welke plaats verleden jaar is aangekocht en nu bewoont en beboert word door Seye W. Bosch. Voorheen boerde er Tiete Y. de Boer die heel veel voor ’t dorpsleven te Huins heeft gedaan, later boerde er Yme zijn zoon.
G. Schilstra was de man die op ’t Panwerk woonde en met een kar waarvoor ’n paar honden langs de streek reed met handel en ook wel koek en brood.
Y. de Jong hier ook lid was boer te Winsum(fr.) vermoedelijk op de boerderij van Yde Peekema, nu verhuurt aan v/d Let één der gedeputeerden der Huinzer Polder.
B. Busman was turfschipper, is naar Oosterwierum vertrokken.
P. Bottema was voorheen boer op de plaats nu bewoont en beboert door Geert Tjeerd en K.G. Fopma en zijn Echtgenote Aukje Tjeerds v/d Hem welke ’n kleindochter is van de voornoemde Gjalt v/d Hem van Lyons.
G. Schilstra was Groentenhandelaar op ’t Panwerk.
Harm Kuipers was pannenbakker.
Hotze Sijtsma was kuiper in ’t huis nu bewoond door Josef Wieringa. Hotze Sijtsma is later winkelier geweest in ’t huis waar lang Eade de Boer zijn zaken in gedaan heeft en dat nu als woonhuis bewoont word door W. Keestra vroeger boer te Huins in de verbouwde bakkerij van nu wijlen Engbert Terpstra, welke de herberg en bakkerij in de buren te Huins overnam.
Auke Wassenaar die ook lid van de Huinzer IJsclub was, boerde te Hijlaard op de plaats waar nu Rits Kl. Visser boert.
F. Sinnema boer op de plaats onder Dronryp waar nu Bonne Boonstra boert was ook lid van onze IJsclub.
P.H. Kuipers idem en pannenbakker en G.H. Kuipers was boer te Hijlaard.
T. Sinnema moet ook ’t kuipersvak beoefent hebben in ’t huis waar J. Wieringa nu woont en Tabe Koldijk heeft ook nog ’t winkelbedrijf uitgeoefend in de zaak van Eade de Boer.
H. Tacoma van Lyons moet geboert hebben op de plaats waar nu Pier Reitsma boert en hij is de Vader van Grietje Tacoma de latere vrouw van Jan Sjoerds Hannema.
Ulbe Hylkes Hempenius de Vader en Stamvader der Hempeniussen van nu: te weten Ulbe, Dirk, Pieter enz. enz. woonde in ’n huis vrijwel op ’t kerkhof te Huins waar nu de afgraving aan de oostkant is; en de regenwaterbak tot voor kort nog op ’t kerkhof aanwezig was welke tegen ’t oude huis stond. Daar woonde Ulke Hylkes Hempenius met vrouw en kinderen en zijn hondje. Hij was ’n gebouwd persoon met ’n krachtige arm. Ging ’t op de herberg iets te rumoerig toe dan riep men U. of haalde hem uit bed. U. dan gekleed in roode baai en korte onderbroek deponeerde de weerspannigen dan naar beneden en rekende met hen af. Toch had deze sterke man een zacht karakter. Zijn hondje ’n Beike soort bracht hem ‘savonds bij zijn thuiskomst reeds bij de deur droge sokken en er werd verteld dat toen Ulbe gestorven en begraven was ’t hondje net zo lang de losse aarde boven de kist weg wroette tot ze ’t hout bloot had en toen men ’t hondje zocht vond men ’t oververmoeid slapende op de kist.
Jan Gerben Meyer boer op de Bôllepôlle waar nu Joh. Arendz woont was ook één der eerste leden onzer IJsclub. Zo ook Chaterinus Bakker de verver en Sipke Woudstra ’n boerenarbeider die ook wel kleivaarder was. Er werkten toen op ’t Panfabriek vaak wel een 30 tal mensen wat de dorpjes ten goede kwam.
Naast Ysbrand Walstra woonde in ’t Veerhuis Meine van Hoek welke later naar Baard is verhuist en daar ’n winkeltje had. Deze Meine van Hoek was muzikant en een vijand van zwaar werk, zeer gevat en scherpzinnig. De vrouw van de Veerschipper was ’n zuster van gen. Meine van Hoek.
Jan Sj. Hannema is later bewoner geweest van ’t voornoemde Veerhuis dat tot boerderij verbouwt werd. De voorn. Harke v/d Plaats heeft als huurder er bij gewoont. Jan Hannema was ’n bekend type te Huins. Lange jaren Kerkvoogd en had ook lang zitting in ’t bestuur der IJsclub. ’t Was ’n beweeglijk ondernemend man met vuur in de botten. Vroeg wees geworden met zijn broers en zusjes leerden ze de hardheid van ’t leven vroeg ondervinden. Zijn echtgenote was ’n veel kalmer type die veel invloed had op haar altijd haastige Jan. Hun kinderen Hessel, Sjoerd en Trijntje zijn hier nog wonende te Huins.

Andries Wielinga 1957
 


Hieronder vindt U informatie over de geschiedenis en de activiteiten van ons dorpshuis.
Murdhoun
Murdhoun

In "murdhoun" is in murd en in wynhûn tagelyk.
Húnsers binne murden,
Leonsers binne wynhûnen,
Derfandinne dit frjemde bist.

Wês hoeden op de Húnser, it is in stjonkert.
En fersin jo net, Leonsers binne sa mar fuort.

Yn 1701 siet yn dit pân in bakker en yn 1965 ek noch. Yn 1956 hâlde Tinga wol op mei de waarme bakkerij en krijt hy syn bôle en oare bakkersaken fan Schuurmans bakkerij fan Ljouwert.
Dan is der dus net mear in bakkerij, mar noch wol in winkel. Op âldjiersjûn kalken kweajonges doe: “Eet Schuurmans brood, dan ga je gauwer dood”.
De earste bakker dêr’t wy de namme fan witte is Ale Martens van der Meer dy’t yn 1843 syn bakkerij starte. Yn 1852 keapet hy it pân. Der stiet yn de akte by dat hy wol goed op ‘e hichte is fan de brekfallige steat sjoen dat hy earder hierder is. Ale hat de herberch/bakkerij oant 1874.
De erven van der Meer ferkeapje de herberch anneks bakkerij oan Johannus Hannema, dy’t it ferhiert oan Sake Koenraads Rodenhuis yn 1901. Dêrtusken sitte noch 5 oare kastleins.
Yn 1904 wurdt it spul ûnder de noas fan de hierder wei ferkocht oan Engbert Terpstra dan op nû 10. De hierder kin gean. Hy kocht it Tolhús fan Hoptille. It wurdt no tinkt ús ek dúdlik wêrom’t de keatsferiening yn 1905 beslút om ien fan de trije ledepartijen op Hoptille te hâlden.
De eardere man fan de Húnser herberch krige sa ek noch wat. De wichtigste famylje dy’t hjir as herberchhâlders wenne hat is dit Terpstralaach. Engbert Johannes Terpstra trout yn 1893 mei Duifke Jans Klasema. Ut dit houlik; Johannes, troud mei Pietje Kleiterp dy’t yn Indianapolis buorket, Geertsje troud mei Klaas Bonnema, winkelman fan Dronryp, Anna troud mei Taeke Postma, musyklearaar yn de Ryp en Jan Hendrik, dy’t letter de saak oernimt en úteinlik op nû 43 in went delset. Yn 1905 stjert Engbert en dan stiet jierren en jierren oant 1924 yn alle notuleboeken fan ferienings fan Húns-Leons: gearkomste fan sa en sa by de widdow Terpstra. Hja giet dan werom nei Drachten.
Soan Jan nimt it oer oant 1939 en dan krije wy Frâns Tinga. Hy set in hinnehok efter de bakkerij. Frâns is de 13e kastlein as van der Meer as earste teld wurdt. Nei Tinga komme der trije dy’t it in jier folhâlde, dan komt Gerrit Letter foar 4 jier fan 1969 oant 1973. Nei Letter komt Drost, dan Keizer. De herberch hjit dan de Zanzibar. De buorman wol de saak fan Keizer keapje en yn de Zanzibar in relaxhús begjinne. Boargemaster Pouwel Kuiper fan Baarderadiel en ek skriuwer fan Doarpsbelang Hoaite de Haan sprekke der skande fan. It komt noch krekt goed: de gemeente keapet de herberch en Doarpsbelang nimt it oer as doarpshûs. Pouwel Kuipers iepenet it doarpshûs yn novimber 1979. Joost Lottgering, foarsitter fan de Federaasje fan Doarpsbelangen, komt mei in aardich kado, in linebeam, de gemeente jout de oare.
Frou Fopma fan Ypeystate komt mei in oar aardich kado: de trui fan dochter Tineke de wrâldkampioene hurdriden.
Jan en Eef Dijkstra fan Jorwert nimme de eksploitaasje oer. Dy hâlde hja oant de let jierren tachtich. Yn 1990 wurdt it doarpshûs werris iepene nei in ferbou. Dan nimme doarpsgenoaten de eksploitaasje oer. Earst de Fokkens, Gerrit fan Winsum en Minne en Antsje fan nû 13, dan de froulju Froukje Karsten fan de tsjerkepleats en Ricky Terpstra fan Baard en letter Ricky allinne. Yn 2000 nimt Doarpsbelang it sels oer. Yn 2003 is it Doarpshûs fan bûten en fan binnen wer opkrease.